Çarx (Çark) (tərcümə)

Muzaffer Hiçdurmaz 1987-ci ildə Çark adlı Türkiyə filmini çəkdi. Dram və siyasi film kimi xatırlanan layihə, əmək həyatının ən təşkilatsız, ən əzilən təbəqəsinə baxışı və Türk kinosunun sırf mənada ilk fəhlə filmlərindən sayılması ilə önə çıxır. Ssenarini Bekir Yıldız ilə Haşmet Zeybek yazdı; Burak Filmin istehsalı olan filmin musiqisi Cahit Berkay və Cem Karacaya aiddir. Təxminən 89 dəqiqəlik film rəngli və 35 mm çəkildi.

Hekayə, bir şüşə fabrikində çalışan dörd dostla başlayır. Əməyinin qarşılığını ala bilməyən fəhlələr patronla toqquşur və işdən qovulur. Növbəti dayanacaqları gəmiqayırma zavodunda tətilqıran kimi istifadə olunduqlarını anladıqları yeni bir istismar nizamıdır; son işləri isə Kazlıçeşmənin nəzarətsiz, sağlamlığa zərərli dəri emalatxanalarıdır. Dostlarından birinin iş qəzasında ölməsi üzərinə ətraflarındakı fəhlələri məlumatlandırıb tətili başladırlar. Tarık Akan Rauf rolunda başçılıq edir; Müge Akyamaç, Cezmi Baskın, İhsan Yüce və Kenan Bal da heyətdədir.

Əsl adı Direniş olan film, 12 Sentyabr rejiminin kölgəsində başına iş açmasın deyə Çark adı ilə çəkildi. Yumşaltma işə yaramadı: heyət bir neçə dəfə polis tərəfindən sorğu-sual edildi, kinoteatrlar filmi yığışdırdı və birbaşa senzuraya məruz qalmasa da İstanbulda nümayişə çıxa bilmədi. Uzun illər görünməyən film, İstanbulda ilk dəfə bir kino tarixi festivalında, ardınca 2006-cı ildəki Beynəlxalq Fəhlə Filmləri Festivalında nümayiş olundu. Hiçdurmazın yeganə rejissorluq təcrübəsidir.