Çark

Muzaffer Hiçdurmaz, 1987'de Türk filmi Çark'ı yönetti. Dram ve politik film olarak anılan yapım, çalışma hayatının en örgütsüz, en ezilen kesimlerine bakışı ve Türk sinemasının saf anlamda ilk işçi filmlerinden sayılmasıyla öne çıkıyor. Senaryoyu Bekir Yıldız ile Haşmet Zeybek yazdı; Burak Film'in üretimi olan filmin müziği Cahit Berkay ve Cem Karaca'ya ait. Yaklaşık 89 dakikalık film renkli ve 35 mm çekildi.

Öykü, bir cam fabrikasında çalışan dört arkadaşla başlar. Emeğinin karşılığını alamayan işçiler patronla çatışır ve işten atılır. Sıradaki durakları tersanede grev kırıcı olarak kullanıldıklarını fark ettikleri yeni bir sömürü düzenidir; son işleri ise Kazlıçeşme'nin denetimsiz, sağlıksız deri atölyeleri. Bir arkadaşlarının iş kazasında ölmesi üzerine çevrelerindeki işçileri bilinçlendirip grevi başlatırlar. Tarık Akan Rauf rolünde başı çekiyor; Müge Akyamaç, Cezmi Baskın, İhsan Yüce ve Kenan Bal da kadroda.

Asıl adı Direniş olan film, 12 Eylül rejiminin gölgesinde başına iş açmasın diye Çark adıyla çekildi. Yumuşatma işe yaramadı: ekip birkaç kez polis tarafından sorgulandı, sinemalar filmi kaldırdı ve doğrudan sansürlenmediği halde İstanbul'da vizyona giremedi. Uzun yıllar görünmeyen film, İstanbul'da ilk kez bir sinema tarihi festivalinde, ardından 2006'daki Uluslararası İşçi Filmleri Festivali'nde gösterildi. Hiçdurmaz'ın tek yönetmenlik denemesidir.