Türkan Şoray
Foto: Wikimedia Commons · Nevit Dilmen ( talk ) · CC BY-SA 3.0

Türkan Şoray

Oyuncu · 81 yaşında

Biyografi

Künye

Yaş81
Doğum Tarihi28 Haziran 1945
Doğum YeriEyüpsultan
MeslekOyuncu, Film yönetmeni, Senarist
BurcuYengeç

Filmografi / Projeler

Türkan Şoray Kimdir?

Türkan Şoray, Yeşilçam'ın "Sultan" diye anılan yıldızı; yaklaşık 222 filmle dünyada en çok filmde oynayan kadın oyuncu sayılıyor. Fatma Girik, Hülya Koçyiğit ve Filiz Akın'la birlikte Türk sinemasının altın çağını simgeleyen dört oyuncudan biri ve bu dörtlünün içinde kameranın arkasına da geçen tek isim. Bugün sinemadan uzakta; Temmuz 2026'da Yalçın Gökçebağ'la ortak bir sergide eserleriyle yer aldı.

Kariyeri 1960'ta Köyde Bir Kız Sevdim ile başladı; set serüveni, arkadaşı Emel Yıldız'la gittiği bir çekimde Türker İnanoğlu'nun teşvikiyle şekillendi. Metin Erksan'ın Acı Hayat'ı (1962) ona ilk Altın Portakal'ı getirdi, Vesikalı Yarim (1968) ikincisini; sonraki yıllarda dört kez en iyi kadın oyuncu seçildi. Kadir İnanır'la ekran ortaklığı Kara Gözlüm, Selvi Boylum Al Yazmalım, Dila Hanım ve Cevriyem gibi filmlerle hafızalara yerleşti. Yönetmenliğe Dönüş (1972) ile yöneldi; Azap, Bodrum Hakimi ve Uzaklarda Arama'yı tek başına, Yılanı Öldürseler'i Şerif Gören'le yönetti. 1990'lardan itibaren televizyona ağırlık verdi: İkinci Bahar Şener Şen'le, Tatlı Hayat Haluk Bilginer'le birlikte çekildi.

1991'de devlet sanatçısı seçildi, 2010'da UNICEF Türkiye iyi niyet elçisi oldu ve aynı yıllarda NTV'de kendi sinema yolculuğunu konuklarla konuştuğu Sinema Benim Aşkım'ı sundu. Haziran 2018'de iyi senaryo gelmediği için oyunculuğu bıraktığını söyledi. Adını taşıyan bir ilkokul var.

Tepkiler

En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.

Kariyerine farklı gözlerle

Yapay zekâ destekli editoryal değerlendirmeler: farklı izleyici bakış açılarından, yalnızca kişinin ekran çalışmalarına bakarak yazıldı. Okur yorumu değildir; okurların yorumları aşağıda.

Yeşilçam Nostaljisi Klasiklerle büyümüş, sıcak hikâye ve güçlü oyunculuk arayan bir izleyici bakışı.

Başlamak için üç durak öneririm. Acı Hayat, melodramın ciddiyetini ve oyunculuğun içten tonunu bir arada gösteriyor. Vesikalı Yarim, Ömer Lütfi Akad'ın sade ve buruk anlatımıyla en sıcak yanlarından biri. Selvi Boylum Al Yazmalım ise müziği, sevgisi ve ahlaki merkeziyle eski Yeşilçam'ın içten tarafını hatırlatır. Bu üçü, Şoray'ın perdede neden aranan bir isim olduğunu anlamaya yeter; gerisi sırayla gelir.

Sinefil Senaryo, kurgu ve yönetmenlik tercihlerine bakan, formül işlere mesafeli bir bakış.

Kalabalık bir filmografide tekrar kaçınılmaz, ve bazı yıllarda belirgin. Aşk Mabudesi, Tatlı Meleğim ve Kadın Severse gibi 1960'ların sonu ile 1970 çevresi filmlerde Leyla adlı sevilen, çoğu zaman fedakâr kadın neredeyse bir kalıba dönüşüyor. Senaryo yapısı ve kurgu rolü taşımaktan çok onu çevreliyor, performans da aynı notaya yaslanıyor. Atıf Yılmaz'la çalıştığı Mine ya da Seni Seviyorum'da kalıp gevşiyor; fark da tam orada okunuyor. Formüle yakın bu yıllar, filmografinin en hafif bölümü sayılabilir ve seçici davranmak gerekir.

Tarih ve Toplum Gözü Dönemi, toplumsal arka planı ve yapımın neyi yansıttığını soran bir bakış.

Şoray'ın kariyeri, Türk sinemasında kadın karakterin nasıl anlatıldığını izlemek için iyi bir kaynak. Ekmekçi Kadın'dan Berdel'e ve Hazal'a uzanan çizgide kadın; çalışma, aile kuralları ve kır ile kent arasındaki gerilim içinden bakılan bir figür olarak karşımıza çıkıyor. Dönüş'te kamera arkasına geçmesi de bu bakışın yalnızca rolle sınırlı kalmadığını düşündürüyor. Filmleri, kendi dönemlerinin kadınlara bakışını anlamak isteyenler için yararlı bir malzeme.

Yorumlar