Biyografi Dünyası
Murtaza

Murtaza

Film · 1965 · 15 kişi

Orhan Kemal'in aynı adlı romanından uyarlanan Murtaza, 1965'te çekilmiş siyah-beyaz bir Türk dramıdır. Roman Yeşilçam'da ilk kez bu filmle sinemaya aktarılmıştır. Yönetmen Tunç Başaran, senaryoyu Recep Ekicigil yazmıştır; yapım Artist Film'indir ve yapımcılar Eşref Ekicigil ile Recep Ekicigil'dir. Görüntü yönetimi Mengü Yeğin'e, kurgu Turgut İnangiray'a aittir. Film yaklaşık 101 dakika sürer.

Başrolde Müşfik Kenter, mahalle bekçisi Murtaza'yı oynar. Rumeli göçmeni olan Murtaza, ceketindeki parlak düğmeler, palaskası ve düdüğüyle görevinin "aslanı"dır. Hırsıza göz açtırmaz, geç saatte ışığı yanan evleri uyarır. Eşi Zümrüt'ü (Ayfer Feray) ve çocuklarıyla yoksul bir gecekonduda yaşar. Mahalleli bu aşırı titizlikten bunalıp komisere şikâyet eder; komiser de onu dokuma fabrikasında kontrol görevlisi yapar. Fabrikada disiplin aşkı işçileri karşısına dizer, aynı işi yapan Nuh ise onu hiç sevmez. Evde ise büyük kızı Selma (Mine Sun), sevdiği Ahmet'e (Tunç Oral) kavuşmak ister; Murtaza'nın her şeyi kural ve terbiyeyle çözmeye kalkan tutumu ailesini ağır bir sınavın içine iter.

Komiseri Muammer Gözalan, Nuh'u Mümtaz Ener canlandırır. Filmin seslendirmesi Erman Film'de yapılmıştır. Murtaza, dürüstlük, görev ve bağnazlık arasındaki ince çizgiyi 1960'ların yoksul mahallesinden ve fabrikasından izleyen bir karakter portresidir.

YönetmenTunç Başaran
Yapım ŞirketiArtist Film

Tepkiler

En fazla 3 tepki seçebilirsiniz.

Oyuncular

Müşfik Kenter Müşfik Kenter Oyuncu · 79 yaşında vefat etti Ayfer Feray Ayfer Feray Oyuncu · 66 yaşında vefat etti Tunç Oral Mine Sun Yılmaz Köksal Oyuncu · 75 yaşında vefat etti Mümtaz Ener Oyuncu · 81 yaşında vefat etti Atilla Ergün Oyuncu · 59 yaşında vefat etti Faik Coşkun Selahattin İçsel Asım Nipton Hayri Caner Selahattin Geçgel Muammer Gözalan Muammer Gözalan Oyuncu · 76 yaşında vefat etti Altan Günbay Hakkı Haktan

Kadrosu ortak yapımlar

Yönetmenin diğer yapımları

Farklı gözlerle

Yeşilçam Nostaljisi Klasiklerle büyümüş, sıcak hikâye ve güçlü oyunculuk arayan bir izleyici bakışı.

Orhan Kemal'in insan sevgisiyle yoğrulmuş dünyası Yeşilçam'a ilk kez bu filmle taşınmış; bu bile Murtaza'yı klasikler rafında özel bir yere koymaya yetiyor. Edebiyatla büyümüş bir göz için en kıymetli yanı, gülünç olanla acıklı olanı aynı karakterde buluşturması. Parlak düğmeleri ve düdüğüyle görevine tapan bu bekçi, insanı gülümsetmekle düşündürmek arasında bir yerde duruyor. Siyah-beyaz görüntünün sadeliği de yoksul mahallenin havasına çok yakışıyor. Bugünün seyircisine belki ağır akacaktır, ama sabredene çok şey veren bir portre.

Tarih ve Toplum Gözü Dönemi, toplumsal arka planı ve yapımın neyi yansıttığını soran bir bakış.

Murtaza, 1960'ların Türkiye'sinde göç, gecekondu ve fabrika üçgenini tek bir karakter üzerinden okumaya imkân veriyor. Rumeli göçmeni bir bekçinin otoriteye bu kadar sıkı sarılması, yeni bir hayatta tutunmak için görevi kimliğe dönüştüren bir adamın hikâyesi olarak da okunabilir. Fabrikada işçilerin karşısına dikilmesi, aynı yoksulluğu paylaşanların denetim aracılığıyla birbirine yabancılaşmasını gösteriyor. Evde ise kızının sevgisine kuralla yaklaşan baba, dönemin aile içi otoritesine dair tanıdık bir resim çiziyor. Film bunları vaaz vermeden, karakterin kendi tutarlılığı içinde anlatıyor.

Sinefil Senaryo, kurgu ve yönetmenlik tercihlerine bakan, formül işlere mesafeli bir bakış.

Murtaza gibi tek bir tutkuyla tanımlanan bir karakteri sinemaya aktarmanın riski açık: Karakter kolayca karikatüre dönüşebilir ya da tek bir özelliğe sıkışabilir. Bence Başaran'ın uyarlaması bu riski tamamen savuşturamıyor. Senaryo bekçinin titizliğini fabrikaya ve eve taşıyarak yeni çatışmalar kursa da, karaktere yeni bir katman eklemekte zaman zaman zorlanıyor ve aynı özellik tekrar eden bir motife dönüşüyor. Buna karşın siyah-beyaz görüntü yoksul mahalleyi süslemeden, gerçekçi bir dokuyla veriyor. Sonradan yapılan seslendirme ise oyunculukla ses arasında hafif bir mesafe bırakıyor. Yine de film, edebi kaynağın dürüstlük ile bağnazlık arasındaki sorusunu sahneden sahneye taşımayı başarıyor.

Bunlar okur yorumu değildir: editörlerimizin farklı izleyici bakış açılarıyla, yapay zekâ desteğiyle hazırladığı kısa değerlendirmelerdir. Okurlarımızın yorumları aşağıdadır.

İncelemeler (0)

Giriş Yap İnceleme yazmak için giriş yapın.

Yorumlar