Ayşe Şan

Ayşe Şan Kimdir?

Ayşe Şan, Kürt müziğinin en etkili kadın seslerinden biri sayılır ve "Taçsız Kraliçe" olarak anılır. Dengbêj geleneğinden gelen sanatçı Eyşana Kurd, Eyşe Xan ve Eyşana Elî adlarıyla da tanındı. Annesine ithaf ettiği Xerîbim Dayê ile Almanya'da kaybettiği kızı için yazdığı Qederê, repertuvarının en bilinen parçaları arasındadır.

Babasının kurduğu dengbêj divanlarında ve mevlit okuyarak müziğe yöneldi, 1958'de yerel etkinliklerde söylemeye başladı. Kadınların şarkı söylemesine karşı çıkan çevresinden uzaklaşıp Gaziantep'e gitti; Kürtçe yasak olduğundan radyoda Türkçe söyledi. 1960'ların başında İstanbul'a taşındı, Ez Xezalım ile ün kazandı ve ilk Kürtçe-Türkçe kasetini çıkardı. Şöhret, üzerindeki baskıyı azaltmadı, artırdı; 1970'lerde Almanya'ya gitti. Dönüşünde de tehditlerle karşılaşınca 1979'da Bağdat'a geçti, Bağdat'ın Sesi Radyosu'nda Eyşana Elî adıyla yayına çıktı, Hewlêr, Musul ve Duhok'ta konser verdi; Mihemed Arif Cizîrî ve Îsa Berwarî gibi Kürt sanatçılarla tanıştı. 1980'lerden itibaren İzmir'de yaşadı ve bir süre postanede çalıştı.

18 Aralık 1996'da İzmir'de kanserden öldü. Doğduğu şehre gömülme isteği yıllarca gerçekleşmedi; naaşı 18 Haziran 2025'te Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin girişimiyle Diyarbakır'a getirilerek Yeniköy Mezarlığı'na defnedildi. Şehirde onun adını taşıyan bir park da bulunur.