Ayşe Şan

Ayşe Şan — Biografija

Ayşe Şan smatra se jednim od najutjecajnijih ženskih glasova kurdske muzike i naziva se „Taçsız Kraliçe“. Umjetnica, koja potiče iz tradicije dengbêja, bila je poznata i pod imenima Eyşana Kurd, Eyşe Xan i Eyşana Elî. Xerîbim Dayê, koju je posvetila majci, i Qederê, koju je napisala za kćerku izgubljenu u Njemačkoj, među njenim su najpoznatijim pjesmama.

Muzici se okrenula na dengbêj skupovima koje je osnovao njen otac i učenjem mevluda, a 1958. počela je pjevati na lokalnim događajima. Udaljila se od sredine koja je bila protiv toga da žene pjevaju i otišla u Gaziantep; pošto je kurdski bio zabranjen, na radiju je pjevala na turskom. Početkom 1960-ih preselila se u Istanbul, stekla slavu pjesmom Ez Xezalım i izdala prvu kurdsko-tursku kasetu. Slava nije smanjila pritisak na nju, nego ga je povećala; 1970-ih otišla je u Njemačku. Pošto je i po povratku nailazila na prijetnje, 1979. prešla je u Bagdad, nastupala na Radiju Glas Bagdada pod imenom Eyşana Elî, držala koncerte u Hewlêru, Mosulu i Duhoku; upoznala je kurdske umjetnike kao što su Mihemed Arif Cizîrî i Îsa Berwarî. Od 1980-ih živjela je u Izmiru i neko vrijeme radila u pošti.

Preminula je 18. decembra 1996. u Izmiru od raka. Želja da bude sahranjena u rodnom gradu godinama se nije ostvarila; njeni posmrtni ostaci dovezeni su 18. juna 2025. u Diyarbakır inicijativom Gradske općine Diyarbakır i sahranjeni na groblju Yeniköy. U gradu postoji i park koji nosi njeno ime.