Ayten Kuyululu Ürkmez

Ayten Kuyululu Ürkmez Kimdir?

Ayten Kuyululu Ürkmez, Türk sinemasında kamera arkasına geçen ilk kadınlardan biri ve Avustralya'da 1933'ten bu yana uzun metrajlı film yöneten ilk kadın olarak anılır. Oyuncu, senarist, yönetmen ve opera sanatçısıydı. 2019'da Sidney'de öldü.

Sanat hayatına 1961'de senaryo yazarak başladı. 1962'de Sahte Nikah ve Battı Balık ile kameranın önüne geçti, 1969'da Dışardakiler ile yönetmenlik yaptı; bu da onu dönemin sayılı kadın yönetmenleri arasına soktu. Ailesiyle İsveç'e yerleşti, Stockholm'de Kraliyet Operası ile söyledi, sonra 1971'de Avustralya'ya göçtü. Sidney'de önce mağazada çalıştı, sonra Opera Australia korosuna katıldı ve televizyon dizilerinde oynadı. Eşiyle birlikte Avustralya Türk Halk Tiyatrosu'nu kurup yönetti. Yazıp yönettiği ve oynadığı 40 dakikalık Bir Avuç Toz (1974) Sidney Film Festivali'nde Greater Union ödüllerinin finalisti oldu.

Asıl tanınan filmi, Türk işçilerin Avustralya'ya uyum çabasını anlatan Altın Kafes (1975). Film Sidney'deki Uluslararası Kadın Film Festivali'nde gösterildi, ama dağıtımcı bulamadı. Avustralya film tarihinde uzun süre ihmal edildiği, ancak 2023'te Melbourne'de göçmen kadın yönetmenlere ayrılan bir programda yeniden gösterildiği belirtilir. 1980'lerde yeniden İsveç'e dönüp 1985'te Avustralya'ya geri gitti; 1989'da Türkçe Suçlu mu Piyon mu? filmini yazıp yönetti ve Birleşik Sanat ve Kültür Grubu'nun başkanlığını yaptı.