İbrahim Tatlıses

İbrahim Tatlıses — Tərcümeyi-hal

İbrahim Tatlıses, doğum adı ilə İbrahim Tatlı, 1 yanvar 1952-ci ildə Şanlıurfada doğulmuş türk müğənnisi, bəstəkar, aktyor, rejissor, prodüser, televiziya proqramçısı və iş adamıdır. Ərəb kökənli ata ilə kürd kökənli ananın övladıdır; türkcə ilə yanaşı kürdcə və ərəbcə mahnılar da ifa etmişdir. Səhnə adı kimi istifadə etdiyi «Tatlıses» sözü hərfi mənada «şirin səs» deməkdir; dinləyiciləri arasında «İbo» adı ilə, ərəbəsk musiqidəki çəkisinə görə isə «İmparator» ləqəbi ilə anılır.

Müntəzəm musiqi təhsili almadı; mənbələrdə not bilgisinin olmadığı və oxuyub-yazmağı gənclik illərinə doğru öyrəndiyi bildirilir. Buna baxmayaraq Haydi Söyle kimi öz bəstələrini yazdı. Musiqi karyerasına 1970-ci illərin əvvəlində addım atdı; ilk yazıları arasında 1971-ci il tarixli Gelme İstemem, 1975-ci il tarixli Sevda Yüklü Kervanlar və 1976-cı il tarixli Tövbeler Olsun var.

Geniş kütlələrə çatmasını təmin edən iş Ayağında Kundura oldu; 1978-ci il tarixli bu yazı Türkiyədə dövrün satış rekordlarını qırdı və Tatlısesi ərəbəskin ən tanınmış nümayəndələrindən birinə çevirdi. Sonrakı illərdə Adaletin Bu Mu Dünya, Ben İnsan Değil Miyim?, Mavi Mavi və Acı Gerçekler kimi albomlarla populyarlığını qorudu; ənənəvi xalq musiqisini yerli çalğı alətləri ilə önə çıxaran Selam Olsun da diqqətçəkən yazıları sırasındadır. Mənbələr albom sayında fərqlənir: bəzi mənbələr 42 albom, türkdilli mənbələr isə əlliyə yaxın albom göstərir. Türkiyə ilə yanaşı Yunanıstan, Qafqaz, Orta Asiya və Yaxın Şərqdə də geniş dinləyici kütləsinə çatdı.

Musiqi ilə yanaşı kino ilə də uzun illər məşğul oldu. 1978-ci il istehsalı Ceylan ilə başlayan aktyorluq karyerasında onlarla filmdə rol aldı; Mavi Mavi və Fırat kimi layihələrdə həm aktyor, həm də rejissor kimi çalışdı. Kara Zindan və İmparator kimi filmlərin ssenarisini də yazan sənətçi Cabbar və Aşık Oldum filmlərində prodüserliyi öz üzərinə götürdü; rejissor kimi imza atdığı layihələrin sayı iyirmini keçir.

Televiziyada isə uzun illər müxtəlif kanallarda yayımlanan İbo Show ilə tanındı. Proqram 14 noyabr 2020 – 18 may 2022-ci il tarixləri arasında Star TV-də yenidən ekrana gəldi və 43 buraxılış davam etdi; reytinqlərin aşağı olması səbəbindən bir müddət yayımçı kanal tapa bilmədiyi irəli sürülən proqramın 2023-cü ildən etibarən Tatlıses TV-də yayımlanacağı açıqlandı. Bəzi mənbələr sənətçinin 2007-ci il parlament seçkilərində deputatlığa namizəd kimi yer aldığını bildirir.

Sənətçilikdən başqa qida, turizm, tikinti, rabitə və nəqliyyat sahələrində sərmayələri var; adını daşıyan çiy köftə şəbəkəsi, bir televiziya kanalı və bir radio stansiyası bunların sırasındadır. Mənbələrə görə iş ortağı Ali Sarıyıldız ilə birlikdə İraqda tikinti layihələrində də iştirak etmişdir. 14 mart 2011-ci ildə bir verilişdən çıxarkən məruz qaldığı silahlı hücumda başından güllə yarası alaraq ağır yaralanan Tatlıses sağ qaldı və hücumdan doqquz il sonra yenidən televiziya ekranına qayıtdı.