Ajda Pekkan

Ajda Pekkan — Tərcümeyi-hal

Ayşe Ajda Pekkan (d. 12 fevral 1946, Beyoğlu, İstanbul) — türk müğənnisi və keçmiş kino aktrisasıdır. Türk mətbuatında 1970-ci illərdən bəri «Süperstar» ləqəbi ilə anılan Pekkan güclü qadın portretləri cızan mahnıları ilə türk pop musiqisinin simvol adlarından birinə çevrilmiş, dövrün cərəyanlarını yaxından izləyən üslubu sayəsində əlli ildən artıqdır ki, populyarlığını qoruyub saxlamışdır. Səs texnikası ilə tənqidçilərin bəyənisini qazanmış, özündən sonra gələn bir çox müğənniyə təsir etmişdir.

İstanbulda böyüyən və Çamlıca Qız Liseyində oxuyan sənətçinin musiqi ilə ilk təması 1960-cı illərin lap əvvəlində Los Çatikos kollektivinin üzvü kimi bir İstanbul gecə klubunda səhnəyə çıxması ilə oldu. Əsl tanınırlığı isə 1963-cü ildə Ses jurnalının təşkil etdiyi kino artisti müsabiqəsində qalib gəlməsi ilə gəldi; həmin il Adanalı Tayfur filmi ilə Yeşilçama addım atdı.

Növbəti altı il ərzində Şıpsevdi (1963), Avare (1964), Hızır Dede (1964), Şaka ile Karışık (1965) və Ayrılık Şarkısı (1966) daxil olmaqla təxminən əlli ağ-qara filmdə rol aldı. 1970-ci illərin əvvəlində aktyorluğu buraxaraq tamamilə musiqiyə yönəldi; sonrakı illərdə kamera qarşısına yalnız Avrupa Yakası (2004) və Romantik Komedi 2: Bekarlığa Veda (2013) kimi işlərdə keçdi.

Karyerasının ilk iyirmi ilini xarici bəstələrə türkcə söz yazılaraq hazırlanan aranjiman mahnıları ilə keçirdi. Sözlərini əsasən Fikret Şeneşin qələmə aldığı Kimler Geldi Kimler Geçti, Palavra Palavra, Sana Neler Edeceğim, Bambaşka Biri və O Benim Dünyam kimi mahnılar həm sənətçinin, həm də türk pop musiqisinin klassikləri sırasına girdi. Süperstar (1977) və Süper Star 2 (1979) albomları bu dövrün ən çox səs salan işləri oldu.

1970-ci illər boyunca xaricdəki, xüsusilə Avropadakı tanınırlığı artdı; 1978-ci ildə fransızca Pour Lui albomunu yazdırdı. Yazılarında türkcə ilə yanaşı fransız, ingilis, yunan və yapon dillərinə də yer verdi. Artan populyarlığı 1980-ci il Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Türkiyəni təmsil etməsi istiqamətində təzyiqə çevrildi; könülsüz qəbul etdiyi müsabiqədə Pet'r Oil ilə on doqquz ölkə arasında on beşinci oldu və yaşadığı məyusluqdan sonra bir müddət səhnələrdən uzaqlaşdı.

1990-cı illərdən etibarən başda Sezen Aksu və Şehrazat olmaqla dəyişən söz müəllifi heyəti ilə çalışdı; Yaz Yaz Yaz, Eğlen Güzelim və Yakar Geçerim kimi mahnılarla siyahıların yuxarı pillələrinə yerləşdi, Cool Kadın (2006), Aynen Öyle (2008) və Farkın Bu (2012) albomları ilə yeni nəsillərə çatdı. Yazıları on beş milyondan çox satılan Pekkan 1998-ci ildə Dövlət Sənətçisi adını, 2013-cü ildə isə Fransanın Sənət və Ədəbiyyat Ordeninin zabit dərəcəsini aldı; Hürriyet qəzetinin Türkiyənin Ən Yaxşı 100 Albomu siyahısında üç albomu ilə yer aldı və 2016-cı ildə The Hollywood Reporter jurnalının ən güclü yüz qadın siyahısına düşdü. Bacısı Semiramis Pekkandır.