Halit Refiğ

Halit Refiğ Kimdir?

Halit Refiğ, 5 Mart 1934'te İzmir'de, 1913'te Balkan Savaşı sonrası Selanik'ten göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak doğdu; Şişli Terakki Lisesi'nin ardından Robert Koleji'nde mühendislik okudu ve öğrenciyken bir dublaj stüdyosunda ücretsiz çalışarak sinemaya ilk adımını attı. 1954'te askerlik dönüşü Kore'de amatör 8 mm filmler çekti, 1956'da Akis dergisinde imzasız sinema yazıları yazmaya başladı ve 1957'de Atıf Yılmaz'ın yanında (Yılmaz Güney'le birlikte) asistanlığa girdi. Yönetmenliğe 1960'ta Yasak Aşk ile başladı; 1964 yapımı Gurbet Kuşları Moskova, Yeni Delhi ve Sorrento festivallerinde ödül kazandı ve Altın Portakal'da En İyi Yönetmen ödülünü getirdi, Refiğ'i "Millî Sinema" akımının önde gelen isimlerinden biri yaptı. 1975'te TRT için çektiği Aşk-ı Memnu Türkiye'nin ilk TV dizilerinden sayılır; Kemal Tahir uyarlaması Yorgun Savaşçı ise 1983'te askeri yönetim kararıyla sansürlenip negatifleri yakıldı, ancak bir kopyası 1993'te TRT'de yayınlandı. Mimar Sinan, Wisconsin ve Denison üniversitelerinde ders verdi, 1997'de Marmara Üniversitesi'nden onursal profesörlük aldı ve 300'den fazla makale ile çok sayıda kitap yayımladı. 11 Ekim 2009'da İstanbul'da safra kanalı kanserinden hayatını kaybetti, Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi; 2024'te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü.