Váša Příhoda

Váša Příhoda — Tərcümeyi-hal

Váša Příhoda, 20-ci əsrin əvvəlinin ən böyük Çex virtuozlarından biri sayılan, xüsusilə Paganini ifası ilə tanınan skripkaçıdır. Dvořakın La minor Skripka Konsertinin yazısı bu gün də tənqidçilər tərəfindən təriflənir. 1960-cı ildə Vyanada vəfat etdi.

Karyerasını üç mərhələdə oxumaq olar. İlk mərhələ möcüzə uşaq dövrü idi: ilk müəllimi atası Alois Příhoda idi, sonra Jan Mařák ilə çalışdı, 1912-ci ildə Praqada ilk solo konsertini verdi və 1913-cü ildən etibarən Avropanı gəzdi. İkinci mərhələ 1919-cu ildəki Milan çıxışıdır: Birinci Dünya müharibəsi səbəbilə turnelər gəlir gətirməyəndə bir kafenin orkestrində çalmağa məcbur oldu; onu orada eşidən Arturo Toscanini kömək etdi və İtaliya turnesi böyük uğur qazandı. 1920-1921-ci illərdə Argentina, Braziliya və ABŞ-da səhnəyə çıxdı; 1936-cı ildə A Woman Between Two Worlds filmində də göründü. Müharibədən sonra isə Salzburqdakı Mozarteumda və Vyanada dərs dedi; tələbələri arasında Friedrich Cerha var idi. Repertuarı zaman keçdikcə Paganini və Ernst kimi parlaq əsərlərdən Mozart və Bethovenə keçdi.

Çexoslovakiyanın işğalından sonra Almaniyada və işğal altındakı ərazilərdə konsert verməyə davam etdiyi üçün müharibədən sonra qısa müddət əməkdaşlıqda ittiham edildi və Çex hökuməti tərəfindən qınandı; 1946-cı ilin sonunda ittihamlar böyük ölçüdə götürüldü. 1948-ci ildə Türkiyəyə yerləşib Türk vətəndaşlığına keçdi, 1956-cı ildə Praqa Baharı Musiqi Festivalında coşqu ilə qarşılandı və 1958-ci ildə Paganininin "Nel cor più non mi sento" variasiyalarını yazdı.